مقررات ملی ساختمان – مبحث هشتم – طرح و اجرای ساختمان‌ها با مصالح بنایی

1399-05-12 0 نظرات

مقدمه

استفاده از مصالح بنایی در اجرای ساختمان‌ها از دیر باز در ایران رواج داشته است. اکثر ساختمان‌های موجود در کشور، به‌‏ویژه در شهرهای کوچک، بخش‌ها، روستاها و هم‏چنین در بافت‌های فرسوده و قدیمی کلان‏شهرها از نوع مصالح بنايی می‌باشند. آسیب‌پذیر بودن این ساختمان‌ها در زمین لرزه‌های گذشته، که عمدتا ناشی از عدم رعایت صحیح ضوابط فنی می‏‌باشد، اهمیت تدوین، به‌روزرسانی و ترویج مبحث هشتم مقررات ملّی ساختمان را آشکار می‌سازد.

اولین کمیته تخصصی مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، تحت عنوان “ساختمان‌‏های مصالح بنایی” در سال 1376 شروع به فعالیت نمود. در ابتدا، با توجه به رواج اجرای سنتی این نوع ساختمان در ایران، که عمدتا مغایر با ضوابط فنی ساختمان‏‌های مقاوم در برابر زلزله می‏‌باشد، کمیته تخصصی تصمیم گرفت این مبحث را بر اساس تجربیات بومی و امکانات موجود در کشور بومی‏‌سازی نماید و طی مباحث جداگانه: ساختمان‏‌های آجری، خشتی و سنگی غیر‏مسلح و کلاف‏دار، مبحث را بر مبنای نیاز آن زمان جامعه مهندسی ایران تدوین و در سال 1384 ارایه نمود. با پیشرفت صنعت ساخت و ساز و فراهم گردیدن امکان استفاده از مصالح جدید در اقصی نقاط کشور، در ویرایش دوم مبحث، مباحث ساختمان‏‌های سنتی خشتی، سنگی و آجری غیر‏مسلح تجمیع و محدودتر گردیده و جهت آشنایی جامعه مهندسان، مبحث بنایی مسلح به ‏صورت مقدماتی و محدود وارد مبحث گردید.

با توجه به اهتمام جدی دفتر تدوین مقررات ملّی ساختمان جهت بازنگری و بروز نمودن مباحث، پس از تدوین آخرین ویرایش مبحث هشتم در سال 1392، کمیته جدید مبحث، بلافاصله ارزیابی و بازنگری مبحث را آغاز نمود. در مسیر به ‏روزرسانی مبحث و همگام کردن آن با آیین‏‌نامه‏‌های معتبر بین‏‌المللی و نیاز امروز صنعت ساختمان کشور، در ویرایش جدید، بحث ساختمان‏های بنایی مسلح به ‏صورت جامع ارایه شده است. هم‏چنین، با توجه به وجود امکانات فنی و اقتصادی ساخت ساختمان‏‌های بنایی با کلاف در اقصی نقاط کشور و نظر به آسیب‏‌پذیر بودن ساختمان‌‏های بنایی سنتی غیر‏مسلح (بدون کلاف)، بحث اخیر از مبحث هشتم حذف شده است. با برگزاری جلسات متعدد کمیته تخصصی، پیش‌نویس ویرایش جدید این مبحث آماده شد و در معرض نظرخواهی صاحب‏نظران و مهندسان قرار گرفت و به تصويب شوراي تدوين مقررات ملّي ساختمان رسيد. در این ویرایش نسبت به ویرایش پیشین تغییرات زیر انجام شده است:

1. در فصل اول ویرایش جدید، تعاریف اولیه مورد نیاز این مبحث، در مقایسه با ویرایش قبلی، به میزان قابل ملاحظه‏‌ای گسترده‌‏تر ارائه شده است. هم‏چنین، با توجه به روابط طراحی ارائه شده در فصل چهارم و فصل‏‌های دیگر مبحث، علائم اختصاری مورد استفاده در مبحث در ویرایش جدید این فصل تعریف شده‏‌اند.

2. فصل دوم از ویرایش جدید به معرفی خصوصیات مصالح مورد استفاده می‌پردازد که نسبت به ویرایش پیشین مفصل‌تر بوده و اطلاعات بیشتری در رابطه با انواع و ویژ‏گی‏‌های مصالح در اختیار مهندسان قرار می‏دهد.

3. در ویرایش جدید این مبحث، فصل سوم تحت عنوان “ضوابط عمومی” مورد بازنگری مفصل قرار گرفته است، به‏‌ویژه ضوابط مربوط به اعضای غیر‏سازه‌‏ای به‏ صورت مبسوط در این فصل گنجانده شده است.

4. فصل چهارم ویرایش جدید به ارائه ضوابط “ساختمان‌های بنایی مسلح” اختصاص داده شده است. این ساختمان‌ها با توجه به عملکرد مناسب در برابر زلزله، در کشورهای پیشرفته لرزه‌‏خیز نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. لذا کمیته بازنگری مبحث هشتم مقررات ملّی ساختمان وقت قابل ملاحظه‏‌ای را صرف تکمیل و گسترش این فصل از مبحث نموده و با افزودن مباحث مربوط به بارگذاری، تحلیل و طراحی ساختمان‏‌های بنایی مسلح به روش مقاومت نهایی، مجموعه‏‌ای کامل در اختیار جامعه مهندسان قرار داده است. امید است تکمیل این فصل از مبحث، مشوقی باشد برای استفاده گسترده‏ از ساختمان بنایی مسلح در ایران.

5. فصل پنجم ویرایش جدید مبحث، تحت عنوان “ساختمان‏‌های بنایی با کلاف”، به طور کلی دوباره‏‌نویسی شده است. این فصل نسبت به ویرایش قبلی گسترش قابل ملاحظه‌‏ای یافته‏ و بسیاری از ابهامات و کمبودهای موجود بر طرف گردیده است.

6. همان‏گونه که اشاره شد، در ویرایش جدید مبحث، فصل ششم ویرایش قبلی تحت عنوان “ساختمان‏‌های بنایی غیر مسلح” حذف و قسمت هایی از فصل حذف شده، شامل اجرای انواع سقف ها به فصل پنجم ویرایش جدید افزوده شده است.

امید است که پس از بیش از بیست سال که از تشکیل اولین کمیته تخصصی مبحث هشتم می‏گذرد، ویرایش جدید مبحث پاسخگوی نیازهای امروز جامعه مهندسی ساختمان کشور باشد. ویرایش جدید مبحث هشتم نیز بی‏‌شک عاری از کمبود و ابهام نمی‌باشد، لذا از محققان و مهندسان محترم خواهشمندیم نظرات اصلاحی و تکمیلی خود را جهت بررسی در اختیار این کمیته قرار دهند.

فهرست مطالب

8-1 کلیات

  • 8-1-1  هدف    
  • 8-1-2  دامنه کاربرد    
  • 8-1-3  تعریف‌ها    
  • 8-1-4  علائم اختصاری

8-2 مشخصات مصالح و کنترل کیفیت

  • 8-2-1  کلیات   
  • 8-2-2  مصالح ساختمانی   
  • 8-2-3  ویژگی‏‌های مکانیکی مصالح   
  • 8-2-4  ارزیابی مقاومت فشاری مشخصه واحد بنایی   
  • 8-2-5  مدول گسیختگی واحد بنایی   
  • 8-2-6  کارآیی مصالح سیمانی

8-3 ضوابط عمومی

  • 8-3-1  کلیات    
  • 8-3-2  ساختگاه    
  • 8-3-3  پیکره‌‏بندی ساختمان   
  • 8-3-4  اعضای سازه‏‌ای   
  • 8-3-5  اعضای غیر‏سازه‌ای

8-4 ساختمان های بنایی مسلح

  • 8-4-1  کلیات   
  • 8-4-2  بارگذاری   
  • 8-4-3  تحليل   
  • 8-4-4  الزامات میلگردگذاری   
  • 8-4-5  الزامات اجرای بنایی    
  • 8-4-6  طراحی بر مبنای روش مقاومت نهایی   
  • 8-4-7  اجرای اعضای بنایی مسلح   
  • 8-4-8  الزامات غیر‏سازه‏‌ای

8-5 ساختمان‌های بنایی با کلاف

  • 8-5-1  کلیات   
  • 8-5-2  محدوده کاربرد   
  • 8-5-3  مصالح   
  • 8-5-4  الزامات معماری   
  • 8-5-5  الزامات سازه‏‌ای   
  • 8-5-6  الزامات غیر‏سازه‏‌ای

دامنه كاربرد

اين مبحث شامل ضوابط طراحی مهندسی و ساخت ساختمان های بنايی است و برای آن دسته از اعضای سازه ای و غيرسازه ای تدوين شده است كه در ساخت آنها از مصالح بنايی استفاده  مي شود.

مصالح مصرفی در ساخت ساختمان های بنايی بايد ضوابط مندرج در اين مبحث را دارا باشند و بايد طوری انتخاب شوند كه ضوابط طراحی از نظر ايمنی، عملكرد سازه ای، پايايی و شكل ظاهری سازه با توجه كافی به شرايط محيطی تأمين شود.

استانداردهای پذيرفته شده در اين مبحث، استانداردهای ملی ايران است و بايد در همه زمينه ها به آنها رجوع شود. اگر در  مورد پاره ای از مسائل اشاره شده در اين مبحث، استانداردهای داخلي تهيه نشده باشد، استانداردهای معتبر بين المللی بايد ملاک عمل قرار گيرد. 

ضوابط كلی و مقررات مربوط به ساختمان های بنايی بايد در چارچوب مفاد مندرج در اين مبحث و ساير مباحث مرتبط مقررات ملی ساختمان باشد.  

اين مبحث از مقررات ملی ساختمان شامل ساختمان های زير می باشد:

الف- ساختمان  بنايی مسلح 

ساختمان بنايی مسلح ساختمانی است كه با آجر، سنگ يا بلوک سيمانی يا تركيبی از آنها ساخته شده و در آن ميلگردهای فولادی به همراه مصالح بنايی برای تحمل نيرو به كار می روند. در اين ساختمان ها معمولاً از واحد بنايی برای تحمل فشار و از ميلگردهای فولادی برای تحمل كشش استفاده می شود. 

ب-  ساختمان بنايی محصور شده با كلاف 

ساختمانی است كه با آجر، سنگ يا بلوک سيمانی يا تركيبی از آنها ساخته شده و در آن تمام بارهای قائم و نيروهای جانبی توسط ديوارها تحمل می شوند. كلاف ها در اين  ساختمان ها با نقش محصور كنندگی خود باعث افزايش يكپارچگی و  شكل پذيری ديوارها می شوند.  

پ- ساختمان  بنايی غيرمسلح 

ساختمانی است كه در ساخت آن از آجر، بلوک سيمانی، سنگ و يا خشت استفاده شده و در آن ديوارها فشار ناشی از بارهای قائم و تا حدودي برش ناشی از نيروهای جانبی را تحمل  می كنند.  

پیام بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.